TÜRKÇE ŞİİR BAŞKA DİLLERE ÇEVİRİLEBİLİR Mİ?

[Sanat Dedektifi]

TÜRKÇE ŞİİR BAŞKA DİLLERE ÇEVİRİLEBİLİR Mİ?

Dünya dilleri içinde dilimizin ayrı bir yeri var. Çağrışımı çok kuvvetli sözcüklerimizin. Hele işin içine bir de şiir girmişse durum daha da karmaşıklaşır. Zaten normalde katmanlı olan sözcüklerimiz bir de şiirize edildiğinde, işin içine imge, metafor, eğretileme gibi anlamı derinleştiren doneler girmektedir ki, bu, şiirimize kendine münhasır bir yapı kazandırır. Bu ve birçok açıdan baktığımızda başarılı Türkçe şiirleri başka dillere çevirmek imkansız değil ama oldukça zor. Ya da çeviri uğruna katledilmiş bir şiir kalacaktır geride.

Zehra YENİCE

[zeyno]

Şairin biri bir gün bir yerde bana dedi ki.. 'Şairin biri' dediysem.. Kimbilir şairim diyen kaç bir şairi cepten çıkarır; bir dizesiyle.. Öyle bir şair..

- Şiir, kendi dilinden başka bir dile çevrilebilir. Hem de birebir..
- Hocam bana pek mümkün gözükmüyor bu. Dedim. Sizcesi nasıl!?

Şu an maalesef hatırlamadığım bir dizeyi, Türkçeden Fransızcaya sözcük sözcük çevirdi hemen. Tabii ben Fransızca bilmediğimden mel mel baktım sadece..

- Kem küm kebelek.. E, iyi. Dedim.   E, ne deseydim!?

'Şairin biri' dediğim, Fransız edebiyatını, Türkçesi gibi Fransızcasıyla yalamadan yutmuş bitirmiş, hazmetmiş de biriydi çoktan. Yoksa ünü dünyaca büyük kaç şairin şiirlerini Türkçeye nasıl çevirmiş olabilirdi.   

Sonra kızıma dedim ki bir gün..

- Yahu kızım, 10 yıldır Londra'dasın. ingilizceyi okur yazar konuşursun su gibi. İki satırlık bir şiirciğimi nooolur gel çevir..

- Anne.. Deli misin sen!? Dedi. 'Bu mümkün değil.' diyemem sana. Ama bence bu mümkün değil.. 

Şaşırdım kaldım.

[Ruşen Ergün]

Bir süredir çok katmanlı, bol çağrışımlı şiirleri İngilizce'ye çevirmekteyim. Ve bunu da zevkle yapmaktayım...
Bu tür şiirleri aynı katman ve aynı çağrışımlarla çevirmek çok zor, hatta bazen imkansız da olsa çevirilerini okuduğumda ortaya orijinali kadar güzel, etkileyici şiirler çıktığını görünce devam etmeye karar verdim... Nurduran Duman'ın anlam yönünden zengin, dizeleri geçişli, yoğun çağrışımlı, kat kat şiiirlerini okumuşsunuzdur. Çeviride en zevk aldığım şiirler diyebilirim...